Promotieonderzoek Dorinde van der Horst laat zien dat samen beslissen ook van belang is bij ‘kleinere’ beslissingen bij patiënten met chronische nierschade
Op vrijdag 6 februari promoveerde Dorinde van der Horst aan de Universiteit Leiden op haar proefschrift A visit to the doctor – Shared decision making supported by outcome information in chronic kidney disease. In haar onderzoek staat samen beslissen centraal en de vraag hoe informatievoorziening in de spreekkamer dit kan ondersteunen voor patiënten met chronische nierschade.
Chronische nierschade is een progressieve ziekte waarbij de nierfunctie van patiënten langzaam achteruit gaat. Het belangrijkste doel van de behandeling is om die achteruitgang af te remmen. Zo kan nierfalen, en daarmee dialyse of een niertransplantatie, zo lang mogelijk worden uitgesteld.
Patiënten met chronische nierschade komen regelmatig op controle bij de nefroloog om het verloop van hun ziekte en de behandeling te bespreken. Tijdens zo’n bezoek nemen zij samen met de zorgverlener allerlei beslissingen die te maken hebben met het afremmen van de nierschade. Denk aan keuzes over leefstijl, medicatie en het plannen van zorg.
Samen beslissen bij polibezoek: ruimte voor verbetering
Uit een van de studies van Van der Horst blijkt dat samen beslissen juist van belang is bij ‘kleinere’ beslissingen waarbij de betrokkenheid van de patiënt nodig is om de keuze goed uit te voeren. Op basis van vragenlijsten onder patiënten en geluidsopnames van poligesprekken, zag zij dat samen beslissen bij de vele keuzes binnen chronische nierschade nog weinig wordt toegepast. Daarnaast zag ze dat de voorkeur van patiënten over hun rol in het nemen van beslissingen niet altijd overeenkomt met hoe zij de besluitvorming in de spreekkamer ervaren.
Duo-interviews gaven extra inzicht
Voor samen beslissen is goede informatie-uitwisseling tijdens het gesprek in de spreekkamer essentieel. Van der Horst hield daarom duo-interviews met patiënten en zorgverleners tegelijk. Zo kon ze onderzoeken welke informatie voor beide partijen belangrijk is om te bespreken in de spreekkamer. Een bewust gekozen en unieke onderzoeksmethode. Doordat patiënt en zorgverlener samen werden geïnterviewd en direct op elkaar konden reageren, werd zichtbaar dat aannames over elkaars informatiebehoefte niet altijd kloppen. Bovendien kwam naar voren dat patiënten sterk verschillen in hun informatiebehoeftes. Dit benadrukt het belang van een open dialoog in de spreekkamer. Het expliciet nagaan van aannames en vragen stellen vanuit intrinsieke nieuwsgierigheid helpen om beter aan te sluiten bij wat voor de patiënt belangrijk is.
Nierschade dashboard maakt verschil
Om samen beslissen in de spreekkamer te ondersteunen, ontwikkelde Van der Horst samen met patiënten en zorgverleners het nierschadedashboard. In dit dashboard staat medische informatie visueel weergegeven, samen met PROMS: vragenlijsten die patiënten voor de afspraak invullen over hun gezondheid. Tijdens het gesprek in de spreekkamer helpt het dashboard patiënt en zorgverlener om de informatie stap voor stap te bespreken.
Hoewel het onderzoek geen significant verschil liet zien in de mate van samen beslissen, veranderde het gesprek in de spreekkamer wél wanneer het dashboard werd gebruikt. Er kwamen meer onderwerpen aan bod, ook onderwerpen die eerder minder aandacht kregen. Zo kwamen mentale gezondheid en seksuele problemen vaker ter sprake. Doordat patiënt en zorgverlener deze onderwerpen samen bespraken, kon de behandeling beter worden afgestemd op de situatie en voorkeuren van de patiënt. Zo liet het gebruik van het dashboard zien dat het voor individuele patiënten waarde kan toevoegen.
Van onderzoek naar praktijk
De bevindingen uit het proefschrift over samen beslissen zijn verwerkt in trainingen in verschillende Santeon ziekenhuizen. Ook zijn ze opgenomen op samendezorgvernieuwen.nl. Dit kennisplatform biedt zorgprofessionals een praktisch stappenplan voor het personaliseren van zorg, met samen beslissen en het gebruik van uitkomstinformatie als belangrijke onderdelen.
Het nierschade dashboard krijgt binnen Santeon een vervolg via Zorg bij jou. Het thuismonitoringsprogramma chronische nierschade ondersteunt patiënten met een verminderde nierfunctie die niet dialyseren. Via een app meten patiënten thuis hun bloeddruk, gewicht en klachten. Deze gegevens worden automatisch gecombineerd met bloed- en urine uitslagen uit het ziekenhuis via een koppeling met het EPD. Medewerkers van het medisch servicecentrum van Zorg bij jou houden deze waarden in de gaten en ondernemen actie als dat nodig is. Thuismonitoring zorgt voor minder ziekenhuisbezoeken en geeft patiënten beter inzicht in hun eigen gezondheid.
Over Dorinde van der Horst
Dorinde van der Horst begon in 2011 aan de studie geneeskunde. Naast de patiëntenzorg had zij ook interesse in de bestuurlijke en organisatorische kant van de zorg en volgde ze de master Healthcare management aan de Erasmus. Na het behalen van haar artsendiploma werkte zij als ANIOS interne geneeskunde in het St. Antonius Ziekenhuis. Daar startte zij haar promotietraject met prof. Willem Jan Bos. Dit promotietraject maakte deel uit van het Experiment Uitkomstindicatoren van Santeon. Momenteel is zij in opleiding tot longarts bij het UMC Utrecht.
Meer weten
